Kırılganlık (frailty), yaşlılıkta beden rezervinin çökmeye yaklaştığı klinik tablodur. Fried ve arkadaşlarının klasik tanımı beş madde arar: istemeden kilo kaybı, yorgunluk, el kavrama gücünde azalma, yürümenin yavaşlaması ve günlük hareketin düşmesi.
| Fried skoru | Anlam | Program basamağı |
|---|---|---|
| 0 | Sağlam (robust) | A (diğer eşikler yoksa) |
| 1–2 | Kırılganlık öncesi (prefrail) — erken bulgu | B |
| ≥ 3 | Kırılgan (frail) | E |
İçsel kapasite (intrinsic capacity) hangi işlev alanının gerilediğini gösterir. Kırılganlık, rezervin ne ölçüde tükendiğini gösterir. Biri diğerinin yerine geçmez.
Erken bulgu neden B’dir?
Kırılganlık tanımı en az üç madde ister. Bir veya iki madde pozitifse tablo henüz kırılganlık değildir; buna kırılganlık öncesi (prefrail) denir. Program bunu beklemeyip kişiyi B basamağına alır. ICOPE beş alanından yalnız birinde hafif gerileme (alan puanı 1) de B’dir — enerji alanı sıfır olsa bile.
Günlük yaşam aktivitelerinde (ADL: activities of daily living) yardım gerekiyorsa basamak F’dir. Kurallar program sayfasında özetlenir; uygulama değerlendirme formundadır.
B basamağında ne yapılır?
Ağırlık yaşam tarzı desteği, ilgili hekim izlemi ve altı–on iki ayda aynı taramayla tekrardır. Prefrail bulgusu doğrudan ürün önerisine çevrilmez.
Çerçeve: uzun ve sağlıklı yaşam. Tarama zemini: ICOPE ve içsel kapasite.
Kaynaklar
- Fried LP, et al. Frailty in older adults: evidence for a phenotype. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2001.
- Belloni G, Cesari M. Frailty and intrinsic capacity: two distinct but related constructs. Front Med. 2019.