Karotis, abdominal aort ve torasik aort ürünleri aynı girişimsel damar rafında durduğunda sipariş satırındaki kısaltmalar kolayca birbirine karışır. EVAR ve TEVAR aynı cihaz ailesinden, yani stent greftlerden gelir; ancak ölçülendirme, aciliyet ve stok politikası farklıdır. Karotis stent sistemi ise emboli koruma cihazı ve uygun erişim kılıfı olmadan eksik bir settir. Bu yazı, hastane satın alma, depo ve klinik ekiplerinin aynı terimleri kullanabilmesi için üç ürün grubunda sık geçen terimleri tanımlar.
Karotis: stent, emboli koruma ve erişim
Karotis interna arteri darlığının endovasküler tedavisinde ana cihaz karotis stent sistemidir (carotid stent system). Karotis stentleri çoğunlukla kendinden genişleyen yapıdadır ve taşıyıcı (delivery) sisteme önceden yüklenmiş olarak gelir. IFU’daki “system” ifadesi stent ile taşıyıcı sistemin birlikte paketlendiğini gösterir.
Emboli koruma cihazı (embolic protection device, EPD), işlem sırasında plaktan kopabilecek parçaların beyne ulaşmasını önlemek için kullanılır. Distal filtre, proksimal akım tıkama ve akım geri çevirme (flow reversal) sistemleri farklı ürünlerdir ve farklı kullanım adımları gerektirir. Stent ile koruma cihazı depoda iki ayrı satır olarak izlenmelidir.
Erişim tarafında gereken kılıf (sheath) veya kılavuz kateter çapı stent IFU’sunda yazar. Aynı French (F) değerindeki kılıflar uzunluk ve uç biçimi bakımından farklı olabilir. Karotis ürünleri periferik stentlerle aynı rafta duruyorsa etikette anatomik bölge açıkça belirtilmelidir.
- KAS / CAS (karotis arter stentleme): İşlemin adıdır, ürün grubu değildir.
- KEA / CEA (karotis endarterektomi): Açık cerrahi seçenektir. Stok kalemi değil, tedavi yolu terimidir.
- İkili antiplatelet tedavi (DAPT): İşlem öncesi ve sonrası medikal tedavidir. Cihaz siparişinden ayrı planlanır.
Periferik balon ve stent terminolojisi periferik balon ve stent yazısında segment bazında ele alınır. Karotis ürünlerinde tel ve kılıf uyumu periferik portföyden farklı aralıklarda değerlendirilir.
EVAR: abdominal aort stent grefti
EVAR (endovasküler anevrizma onarımı), infrarenal abdominal aort anevrizmasında damar içinden yerleştirilen stent greft (endograft) ile yapılır. Stent greft, metal iskeleti ve anevrizma kesesini dolaşımdan ayıran greft kumaşından oluşur. Bu yüzden yalnızca “stent” yazmak ürünü tanımlamaz. Renal arterlere yakın (juxtarenal) anevrizmalarda standart EVAR yerine pencereli (fenestrated) veya dallı (branched) greftler gerekir. Bunlar genellikle hastaya özel üretilir ve ayrı katalogda yer alır.
EVAR sipariş formunda sık kullanılan alanlar:
- Proksimal aort boynu: Greftin renal arterlerin altında oturduğu aort segmentidir. Çapı, uzunluğu ve açılanması ölçülür.
- Ana gövde (main body) çapı: Boyun çapına göre seçilir. Modüler sistemlerde ana gövde ayrı bir ürün kodudur.
- İliak bacak (limb): Greftin ortak iliak artere oturan uzantısıdır. Karşı taraf bacağı ve uzatma parçaları çap ve uzunlukla ayrı satırlarda yazılır.
- Modüler ya da tek parça (unibody) tasarım: Parça sayısı hem lojistiği hem acil stok derinliğini belirler.
“Endograft”, “stent graft” ve “EVAR device” aynı ürün ailesini anlatır; üreticiye göre yalnızca ticari ad değişir. Torasik greft istenirken EVAR kodu kullanılması, depo hatalarının sık görülen nedenlerindendir. Girişimsel ürün gruplarının genel sınıflaması anjioplasti ürün grupları rehberinde özetlenir.
EVAR’da stok ve aciliyet
Elektif vakada bilgisayarlı tomografi anjiyografi ile ölçülendirme yapılır ve tam konfigürasyon sipariş edilir. Rüptüre anevrizma gibi acil durumlar için bazı merkezler sınırlı sayıda standart ölçü ana gövde ve bacak tutar. Bu politika damar cerrahisi ekibi ile satın alma arasında yazılı olmalıdır. Her lot için IFU revizyonu, uyumlu taşıyıcı sistem listesi ve steril ambalaj kontrolü teknik dosya kontrol listesine eklenir.
TEVAR: torasik aort stent grefti
TEVAR (torasik endovasküler aort onarımı), inen torasik aort anevrizması, penetran aterosklerotik ülser, travmatik aort yaralanması ve komplike tip B diseksiyon gibi durumlarda kullanılır. Mantık EVAR ile aynıdır. Farklı olan anatomi, çap aralıkları ve aciliyet profilidir.
TEVAR sipariş satırında öne çıkan terimler:
- Oturma bölgesi (landing zone): Greftin proksimal ve distal uçlarının sağlam aort duvarına oturduğu segmenttir. Aort kavsi ve inen aort, arkus dallarına göre 0’dan 4’e kadar bölgelere (Ishimaru sınıflaması) ayrılır.
- Sol subklavyen arter: Proksimal oturma bölgesi bu arterin çıkışını kapatacaksa, ek revaskülarizasyon ihtiyacı işlem öncesinde planlanır.
- Açık uçlu stent (bare stent): Greftin ucundaki kumaşsız metal halkadır. Tespiti güçlendirir ve dal çıkışının üzerinden geçerken kan akımının sürmesine izin verir.
- Konik (tapered) greft: Proksimal ve distal çapı farklı olan greftlerdir. Özellikle diseksiyon ve travma vakalarında kullanılır.
Travmatik aort yaralanması ve komplike diseksiyon acil müdahale gerektirebildiği için TEVAR’da stok derinliği ve teslim süresi distribütör sözleşmesinde ayrı bir madde olarak yazılmalıdır. Konuşmada “torasik EVAR” dense bile sipariş formunda TEVAR ve üreticinin torasik greft kodu kullanılmalıdır.
Depo, UDI ve IFU terimleri
Üç ürün grubunda da sipariş satırı aynı başlıklarla hizalanır:
- Anatomik bölge: Karotis, abdominal aort veya torasik aort.
- Cihaz sınıfı: Karotis stent sistemi, emboli koruma cihazı, stent greft (EVAR veya TEVAR).
- Boyut: Milimetre cinsinden. Greftte boyun, gövde ve bacak ölçüleri; karotiste stent çapı ve uzunluğu.
- Uyumluluk: Taşıyıcı sistem, kılıf ve tel. IFU tablosu siparişe eklenir.
- UDI, lot ve son kullanma tarihi: Geri çağırma ve hasta dosyası eşleşmesi için zorunludur.
Teknik dosyadaki revizyon numarası stoktaki lotla eşleşmiyorsa ürün kullanıma verilmez. Bu disiplin karotis setlerinde koruma cihazının eksik teslimatını, EVAR’da yanlış bacak uzunluğunu ve TEVAR’da uyumsuz taşıyıcı sistemi önler. Teknik dosya inceleme sırası medikal cihaz teknik dosyası yazısında anlatılır.
Aynı kelime, farklı ürün
Depo eğitiminde en çok karışan kelimeler şunlardır:
- Stent: Karotiste kumaşsız metal stent sistemidir. EVAR ve TEVAR’da ise metal iskelet ile greft kumaşının birleşimi olan stent grefti anlatır.
- Filtre: Karotiste emboli koruma cihazıdır. Aort greftlerinin standart setinde filtre yoktur; bu kelimenin aort siparişinde geçmesi hata işaretidir.
- Ana gövde (main body): EVAR’da iki bacaklı modüler greftin gövdesidir. TEVAR’da tek tüp greft ya da proksimal modül olarak tanımlanır.
- Bacak (limb, leg): Yalnızca EVAR’da, iliak artere uzanan parça için kullanılır. TEVAR’da karşılığı distal uzatma modülüdür.
- Kılıf (sheath): Erişim kılıfıdır. Karotiste genellikle 6–8 F, aort greftlerinde çoğunlukla 14 F ve üzeri aralıktadır; kesin değer IFU’dan alınır.
Periferik arter hastalığında medikal tedavi ile endovasküler tedavinin ilişkisi PAH’ta medikal ve endovasküler tedavi yazısında özetlenir. Güncel ürün kapsamı ve kategori eşlemesi anjioplasti sayfasında yer alır.
Kaynaklar
- Mazzolai L, et al. 2024 ESC Guidelines for the management of peripheral arterial and aortic diseases. Eur Heart J. 2024. doi:10.1093/eurheartj/ehae179
- Wanhainen A, et al. ESVS 2019 Clinical Practice Guidelines on the Management of Abdominal Aorto-iliac Artery Aneurysms. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2019. doi:10.1016/j.ejvs.2018.09.020
- Riambau V, et al. Management of Descending Thoracic Aorta Diseases: Clinical Practice Guidelines of the ESVS. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2017. doi:10.1016/j.ejvs.2016.06.005
- Naylor R, et al. ESVS 2023 Clinical Practice Guidelines on the Management of Atherosclerotic Carotid and Vertebral Artery Disease. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2023. doi:10.1016/j.ejvs.2022.04.011
- VascularVita ürün kapsamı: Anjioplasti ürün grupları